Mind

Relax-expert - Leer om inspanning af te wisselen met ontspanning

Beeld: iStock

Als klinisch neuropsycholoog weet Erik Matser als geen ander hoe belangrijk het is om te leren ontspannen. Dat lukt alleen niet als je met 200 kilometer per uur door het leven vliegt. ‘Om goed te functioneren moet je inspanning kunnen afwisselen met ontspanning.’

Waarom is het van belang dat onze hersenen leren ontspannen?

‘Wanneer je stress ervaart, maak je bepaalde hormonen aan die jouw lijf en hersenen letterlijk slopen – dat is zelfs aanwijsbaar op MRI-scans. Het is niet erg om af en toe gas te geven en die stresshormonen aan te maken, maar je moet vervolgens ook op de rem kunnen trappen. Dat geeft je de gelegenheid om groeihormonen aan te maken en te herstellen. Wanneer die balans tussen stress- en groeihormonen wordt ontregeld, raak je overprikkeld en ervaar je continu interne onrust.’

Kun je je hersenen trainen om meer te ontspannen?

‘Ja, absoluut. Maar vaak is onvermogen om te ontspannen het resultaat van complexe patronen die we onszelf hebben aangeleerd. Denk aan: controlebehoefte, perfectionisme en altijd maar alles van jezelf ‘moeten’. Dat heb je niet met een weekje vakantie opgelost. Het probleem zit veel dieper. Het is belangrijk dat je heel goed analyseert waar die gedachtepatronen vandaan komen. Bijvoorbeeld door met een psycholoog te praten of door een zelfanalyse te maken. Wanneer je dat op een rijtje hebt, kun je echt leren ontspannen.’

Welke rol speelt mindfulness hierin?

‘Mindful leven is heel belangrijk. Dat houdt in: dender niet alleen maar door, maar neem af en toe eens rust. Iemand die mindful leeft, kan bijvoorbeeld heel rustig in een bos zitten en genieten van de omringende natuur. Voor de meesten is dit echter heel lastig. Mensen willen snelle resultaten, maar een extra yogalesje pakken om vervolgens weer net zo hard door te knallen op je werk, heeft geen nut. Als je een meer ontspannen le-vensstijl wilt, moet je je gedachten veranderen. Alleen zo houd je dat vol. Het gaat echt om een gedachteverandering.’

Hoe zorg jij er zelf voor dat je mentaal fit blijft?

‘Ik hou altijd in mijn achterhoofd dat niets ‘moet’. Ik doe gewoon mijn best en daarmee is alles gezegd. Bovendien zorg ik voor genoeg rustmomenten en let ik goed op mezelf. Ik hou bijvoorbeeld in de gaten of mijn slaapkwaliteit goed blijft en heb mezelf aangeleerd om genoeg ontspannende rustmomenten te pakken. Net zoals topsporters opletten dat ze niet overtraind raken, let ik erop dat mijn hersenen niet overprikkeld raken.’

Wat kun je zelf doen om het brein te ontspannen? En dus om de aanmaak van die belangrijke groeihormonen te stimuleren?

‘Ga wandelen. Of doe iets anders wat een lichte fysieke inspanning vraagt. Let op dat je hartslag op ongeveer honderd blijft, want dan ontspant het lichaam. Ook echte contacten en gesprekken – dus niet op een schermpje – zorgen voor de aanmaak van herstelbevorderende hormonen. Maar belangrijk om te beseffen is dat kant-en-klaartrucs tegen ‘minder stress’ vaak een vorm van symptoombestrijding zijn. Wie nerveus is in zijn denkpatronen, zal die bij de wortel aan moeten pakken om echt te leren ontspannen.’

Meer weten? Kijk op neuro-psychologie.nl. Erik Matser bestudeert als klinisch neuropsycholoog de relatie tussen gedrag en de werking van de hersenen. In die hoedanigheid begeleidde hij topsporters en getalenteerde musici van over de hele wereld. De laatste jaren houdt hij praktijk in Helmond, waar hij onder meer mensen met burn-outklachten behandelt.

Datum: 11 mei 2017

Joanne Wienen

Auteur: Joanne Wienen
Joanne Wienen (26) is freelance journalist voor o.a. Glamour en Bedrock. Hiervoor schrijft ze over alle zaken die onderdeel zijn van een ontspannen, rijk en gelukkig leven – van psychologische inzichten tot kunst, muziek en film.